Dek düýn “Ýagşynyň köňlünde kine az bolar” setirlerine gözüm düşdi. Oýlandym. Magtymguly bu setirinde näme diýjek bolduka? Näme esasda ýazdyka? Käşge, şol döwre gidip akyldar bilen gürleşip bolsady. Ýok, ýalňyşdym. Käşge beýik akyldaryň özüni bu döwre getirip bolsady. Arzuw eden ajap eýýamyny görüp gözi çyglanjagy welin ap-aýdyň... Wah, şeýdip arzuwlaryň içinden arzuwlara çümme gylygym bar-da.
Hawa, Magtymguly “ýagşylyk etmek, ýagşy adam we ýagşy gylyk häsiýet” hakynda ýek-tük agzamandyr. Mesele:
Ýagşylykda ile özün tanadan,
Alkyş alyp, derejesi zor bolar.
Meň pikirimçe, ýagşylyk etmek pul baýlygyň, mal-mülkiň bilen ýoksuly geýindirip-iýdirmek bolanokmyka diýýän. Ýa-da kömege mätäç bolup, senden goldaw sorap gelseler, dilegini bitirseň olam ýagşylyk bolup baranok. Ýagşylyk, seniň şol birine kömek berip biljek derejäňe nädip ýeten bolsaň geçen ýoluňy olarada öwretmek, olary kämilleşdirmek, ösdürmekdir. Ýagny, şondan soňra onuň dileg etmezligine, goldawa mätäç bolmazlygyna sebäp bolmakdyr. Magtymguly atamyz hem bu babatda:
Alym ýagşysy alymdyr,
Amal etmese zalymdyr
- diýip belleýär. Beýle diýilse-de, baýlar kömek edýän, iş berýän äheňinde ýoksullary, pakyr-pukaralary gapysynda işledip, olary özüne garaşly “hyzmatkärlerine” öwürmekleri hem ýalňyşlykdyr. Ol ýagşylyk bolanok-da, başga bir ejiziň mätäçliginden ugur alyp, onuň şahsy erkinligine zeper ýetirip öz bähbidiňe laýyklapjyk ulanmak bolýar. Beýle adamlar özüni ýagşylyk edýän, ýagşy gylykly, ýagşy adam diýip iliň gözünde özlerini tanatjak bolýarlar.
Ýagşylyk ynsan ömrüne nur bolup çaýylýar. Ýagşylyk eden soň ony derýa atan ýaly ýadyňdan çykarmaly. Hezreti Osmanyň belleýşi ýaly, “edýän günä işlerimizi gizleýşimiz ýaly, edýän ýagşylyklarymyzy hem gizlemegimiz gerek”. Ine, şu ýerde bolsa, Pyragynyň “Ýagşynyň köňlünde kine az bolar” setiri jüpüne düşýär duruberýär. Kine-diňe namart adama gelişýär. Diýmek, namart adama gelişýän bolsa onda ony diňe göwni galmak, öýke diýip düşünmek ýöntemräk. Ol kalbyň päkligini, ynsanylyk, mähir we söýgi kimin ýagşy duýgularyň ýagşy köňüllerde bolmalydygyny ýaňzydýan ýaly... Ýagşynyň köňli “Diňe Allanyň ryzasy üçin ýagşylyk” edip ýörmelem däl. Islendik kyn işiň gymmaty uly bolýar, kynçylyk bilen edilen ýagşylygyň hem sogaby uly bolmalydyr. Ýöne sogabynyň uly-kiçiligini ölçäp sogaba görä hasap-hesipli ýagşylyk etjek bolup ýörmegem gelişjek zat däl.
Maddy taýdan kömek, ylym-bilim babatda kämilleşmekden daşary hem ruhy goldaw barada-da durup geçsem, ýene akyldara ýüzlenesim gelýär: “ Ýagşy derde düşer, aglar ýamana”. Bir adamyň ruhy dünýäsini giňeldip, göwnüniň aram tapmagyna, jaý bolmagyna kömek edip bilseň, sondan ulam ýagşylyk bolup bilermi eýsem? Ruhy çuňluga ýetmegi üçin ýoluň ugrunda beriljek kämillik sapagy, ana iň uly ajaýyplyk. Ýagşylyk köpräk edeliň, ýamanlyga az ýol berilsin. Gahryman hem mähriban Arkadagymyzyň “Ömrümiň manysy” kitabyndaky “ Nämedir bir zada eýe bolmak üçin nämedir bir zat bermeli: ýagşylyk isleseň, ýagşylyk et! Biz durmuşda öz şekilimizi görýäris. Berenimizi alýarys, ekenimizi orýarys” setirleri gaty jaýdardyr. Ata-babalarymyzyň aýtmaklaryna görä ýagşylygyň üçinem, ýamanlygyň üçinem hakyňy şu dünýäde bererler. Goý, ynsan ömürlerini ýagşylyklar bezesin!
Her bir setiri çuňlaşdyrdygyň saýyn çuňlaşyp gidýän, filosofiki garaýyşlary çogup duran paýhasyň hem, pähimiň ogly akyldar, dana Beýik Pyraga sylagym, sarpam uludyr.

Köňülleriň, döwürleriň şahyry,
Hyýallarda baky ýaşa, Pyragy!
Arzuw beslän döwrüň geldi ahyry,
Ýurduň abat, iliň abat, Pyragy!

Geljegi, geçmişi, şu güni duýän,
Adamzat kalbyny haýrana goýan,
Halkyny ezizläp Gün kibi çoýan,
Paýhasyň oglusyň beýik Pyragy!

Wagty parran böwsüp geçýär pelsepäň,
Ölçäre gural ýok, sözýetmezdir aň,
Köňli röwşen tapýar, sygynýar ynsan,
Ajap dünýäň zergäri sen, Pyragy,
Köňüllerde baky ýaşa, Pyragy!


Leýli Amanowa

File engine/modules/thanks.php not found.

Edebiýat, Nairobii tarapyndan 27-04-2023, 18:33

  • Nairobii Nairobii off № 1 27 апреля 2023 18:37
    Kemçiligi bolsa reski aýdyp goýweriň hany ?
    Jogap
  • Pakize Pakize off № 2 27 апреля 2023 19:11
    Gowy mowzuk. Oylandyrdy. Kimdir biri göwnime degse şony uzak wagtlap unudyp bilemok. Ýüregiñde kine saklap ýörmegiñ gowy häsiýet däldigini bilýänem weli barybir başaramok. Şeýdip ýatladyp dursañyz düzelmegimem mümkin.
    Jogap
  • Anil Kapur Anil Kapur off № 3 27 апреля 2023 19:13
    Keypsiz otyran birini yylgyrtmagam yagshylyk. Oljek bolup yatan hassa gowunlik bermegem yagshylyk. Yetimin sacyny sypamagam yagshylyk
    Jogap
  • Dark_Wolf Dark_Wolf off № 4 27 апреля 2023 19:24
    Gowy ýazylypdyr. Redaktirläp bilýän adam-a redaktirledip, gazeta ýa žurnala ber. Şumat beýle makalalary jymp etmän çykarýalar. Indiki ýyl Pyragynyň 300 ýyllygy bellenjek. Goşandyň bolar.
    Jogap
  • Nairobii Nairobii off № 5 27 апреля 2023 19:38
    Dark_Wolf,
    Magtymguly üçin ýazdymda :)
    Jogap
  • Anil Kapur Anil Kapur off № 6 27 апреля 2023 20:08
    Arkadag bn Arkadagly Serdary makalananyn ya bashyna ya sonuna atlaryny gosh redaksiya berjek bolsan
    Jogap
  • Nairobii Nairobii off № 7 27 апреля 2023 20:40
    Anil Kapur,
    Liriki oýlanma bu, makala däl
    Jogap
  • menembiri1 menembiri1 off № 8 27 апреля 2023 20:45
    Anil Kapur,
    Niresindeligi tapawudy ýok bar eken, ýeterlik!
    Jogap
  • Aksary. Aksary. off № 9 27 апреля 2023 20:58
    Goşgyñ üstünde işläýdä.
    Jogap
  • Belki Belki off № 10 27 апреля 2023 21:00
    Oýlanma däl-ä munuñ Leýli. Makala diýse boljak
    Jogap
  • Belki Belki off № 11 27 апреля 2023 21:02
    Dogrumy aýtsam hiç wagt Magtymgulyçy bolmadym men. Şahyrana goşgularyny gaýtalaýan her bir şahyry gaýtaladygymça. Mundan daşary adatdan daşary bir haýranlyk duýmadym.
    Jogap
  • Anil Kapur Anil Kapur off № 12 27 апреля 2023 21:13
    menembiri1,

    bar eken shumat dolylygyna okadym
    Jogap
  • Anil Kapur Anil Kapur off № 13 27 апреля 2023 21:14
    Arkadagly Serdaram goshsan has gowy bolar redaksiya baranda yuzun utanmaz yaly diyyan
    Jogap
  • menembiri1 menembiri1 off № 14 27 апреля 2023 21:18
    Anil Kapur
    Arkadagly Serdaram goshsan has gowy bolar redaksiya baranda yuzun utanmaz yaly diyyan

    Elbetde!!! :)
    Jogap
  • Jekwarabey Jekwarabey off № 15 27 апреля 2023 21:21
    ''Meň pikirimçe, ýagşylyk etmek pul baýlygyň, mal-mülkiň bilen ýoksuly geýindirip-iýdirmek bolanokmyka diýýän. Ýa-da kömege mätäç bolup, senden goldaw sorap gelseler, dilegini bitirseň olam ýagşylyk bolup baranok. Ýagşylyk, seniň şol birine kömek berip biljek derejäňe nädip ýeten bolsaň geçen ýoluňy olarada öwretmek, olary kämilleşdirmek, ösdürmekdir. Ýagny, şondan soňra onuň dileg etmezligine, goldawa mätäç bolmazlygyna sebäp bolmakdyr...''


    Şu ýerde gaty galat pikir edipsiň Leýli Aman!
    Şol garyp-pukaralar şol dilegçilik etmezlik ýoluny nädip utanman öwretjek! Şu makaladaky şu sözleri nädip utanman ýazyp bildiň dogrusy!!!
    Jogap
  • Jekwarabey Jekwarabey off № 16 27 апреля 2023 21:31
    Bir garyp adam baý adamyň ýanyna baryp pul soranda, ýa kösenýändigini aýdanda baý: ''Menem öň sen ýaly garypdym, pylan zat edip şu derejä ýetdim, saňa-da şony maslahat berýän'' diýip ugradyp goýbermäge ynsaby çatsa edibersin welin, gapyňdan geleni nädip boş goýberjek!
    Jogap
  • Nairobii Nairobii off № 17 28 апреля 2023 00:55
    Teswirler üçin sagja boluň! ?
    Jogap
  • Venus23 Venus23 off № 18 28 апреля 2023 02:34
    Nairobi,
    Bugünem birzatlar tapypsyň öýtýan)
    Jogap
Teswir ýazmak üçin Içeri gir

© Islenen.ru - Düzgünler